වදුරාගත් සෙල්ෆියේ අයිතිය මනුෂ්යාට - අධිකරණය තීන්දු කරයි.

අහලා තියනවද පෙටා? නැ නැ කොටුව නෙමෙයි. පෙටා (peta) කියලා ලොකයේ සංවිදානයක් තියනවා,

එකේ මුලු නම (people for ethical treatment of animals) සත්තුන්ට සදාචාරාත්මකව සලකන මිනිසුන්. ඒ අය ගිහින් ඔය ලිප්ස් ටික් හදන අය සත්තු භාවිතා කරගෙන පරීක්ෂණ කරණකොට, සත්තුවත්ත හරියට සත්තුන්ට සලකන්නෙ නැති උනාම උත්ඝෝෂණ කරලා සත්තුන් ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනීසිටිනවා.

ඉතින් දැන් අවුරුදු 6 විතර කලින් එක් ජායාරූප ශිල්පියෙකුගේ කැමරාව මගින් වදුරෙක් ගත්ත පින්තූරයක් මුලු අන්තර්ජාලයේ ප්‍රසිද්ධ වුනා, ඊට පස්සේ මේ පෙටා කට්ටිය එම ඡායාරූපයේ අයිතිය මෙ වදාරා සතුවිය යුතුයි කියලා නඩුවක් දැම්මා.

දැන් මෙක කියවන සමහර අයට මෙ විහිලුවක් කියලා හිතෙන එක සාධාරනයි. ප්‍රශ්නය ලංකාව වගේ 3 වෙනි ලෝකයේ රටක ජීවත්වන අපිට මෙහෙම සත්තුන්ගේ අයිතිය තියා සමහර වෙලාවට වෙනත් මනුස්සයෙක්ට සලකන්නත් වෙලාවක් නෑ, මොකද ආර්ථික ගැටලු එහෙම නිසා.

හැබැයි 1 ලෝකයේ රටවල අයට එහෙම ආර්ථික ගැටලු නැති නිසා අන් අය ගැන හිතන්න සමාජ සේවයේ යෙදෙන්න කාල වේලාව තියනවා. ඉතින් ඔවහු පින්තූරයේ අයිතිය වදුරට ද, මනුස්සයාට ද කියලා මේ නඩුව දැන් අවුරුදු හයක් අහලාල අවසාන වශයනේ තීන්දුවක් දීලා තියනවා. විනිශ්චයකාරතුමා කියලා තියෙන්නේ දැනට තියන නිති පද්ධතිය අනුව හිමිකම් සහතිකයක් වඳුරෙකුනිකුත්කරන බැරි නිසා ඡායාරූපයේ අයිතිය ජායාරූප ශිල්පියාට පවරනවා කියලා.

ඉතින් පෙටා ගේ ඉල්ලීම පැරදුණා කොහොම උනත් ජායාරූප ශිල්පියා හිතවාදී මනුස්සයෙක් ඉතින් එයා කියලා තියනවා අනාගතේ ලැබෙන ආදායමෙන් සියට 25% මේ වදාරා හිටපු ආරක්ෂක වනාන්තරයේ වැඩකටයුතුවලට ආධාර කරනවා කියලා. මේ ගැන ශ්‍රි ලාංකික ඔබට හැගෙන හැගීම් මොනවද?


අදවැනි දවසක - සැප්තැම්බර් 12




ඇස්ප්‍රින් මගින් දත් දිරායාමට වැලැක්විය හැකි - විද්‍යාඥයන් පවසයි.

දත් දිරායනවා කියනකොට අපිට මතක් වෙන දේවල් තමයි ඉතින් රූපවාහිනියේ වෙලද දැන්වීම්. අම්මලා පොඩිකාලේ අපි සීනි කන කොට කියපු කතා. හැබැයි ඉතින් දත් පරිස්සම් කරගන්න බැරිවුණ නිසා දැන් ඉතින් දිරා ගිහින්. මගෙත් දත් ගොඩක් පුරවලා තියෙන්නෙ. සමහර තැන්වල පුරෝපු දත් දෙතුන් වතාවක් පුරවන්න වෙලා තියනවා.

ඔයාගෙ
හරි වෙන අදුරන කෙනෙක්ගේ හරි දත්වල ප්‍රශ්නයක් තියනවනම් දැන් අලුත් සොයාගැනීමක් නිසා විකල්ප මාර්ගයක් ගැන බලාපොරොත්තුවක් තියාගන්න පුලවන්. ඒ නව සොයාගැනීමට අනුව ඇස්ප්‍රින් භාවිතා කරලා දිරායන දත් අලුත්වැඩියා කරගන්න පුලුවන්.

දත් දිරායාමේ ප්‍රතික්‍රියාව නවතා දත පිලිසකර කිරීමට හැකියාවක් ඇස්පිරින්වල තියෙනවාලු.

හැබැයි ලංකාවේ ඇස්ප්‍රින් වැඩිය බොන්න එපා කියලා කටකතාවක් තියනවා නේද?

ඉතින් මේ පරික්ෂණය සිදුකලේ අයර්ලන්තය රටේ, එක නිසා ඒ සමීක්ෂණය සමග යොමුකර තියෙන සංගණන බ්‍රිතාන්‍ය හා ආශ්‍රිත වෙනවා. එහි වාර්තාවක් අනුව බ්‍රිතාන්‍ය රටේ අවුරුදු 15 වයස දරැවන්ගේ සීයට 72% දත් දිරා ගිහ්න් ගැටලු වලට මුහුන දී තියෙනවාලු.

 ඇස්ප්‍රින් අම්ලයක්. (අර මන් ඉස්සෙල්ලා කිව්ව ලංකාවේ ඇස්ප්‍රින් ගැන තියන මතේ මේ අම්ලතාවය නිසා ඇතිවෙච්ච සිද්දියක් හේතුවෙන් වෙන්න ඇති)

අම්ල (acetylsalicylic acid) ඇසිටිලසාලිසිලික් අම්ලය නමින් හදුන්වනවා, කවුරු හරි දැන් ඇස්ප්‍රින්වල ඇති ක්‍රියාකාරී රසායන ද්‍රව්‍ය මොකද්ද කියලා ඇහුවොත් උත්ත දෙන්න පුලුවන්. අනික විදේෂ රටක හෙම ගිහින් පාර්මසියක ඔලුව කැක්කුමට බේතක් හෙව්වොත් ඇස්ප්‍රින් තියන බේත හදුනා ගන්නත් පුලුවන්. ක්‍රියාකාරී රසායන දුව්‍ය ඇසිටිලසාලිසික් නම් එකෙ තියෙන්නේ ඇස්ප්‍රින්.
 අපි කවුරුත් ඇස්ප්‍රින් වේදනා නාශකයක් හැටියට හොදට දන්නවා, ඔලුව කැක්කුමක් එහෙම ආවම අහන්නේ ඇස්ප්‍රින් එකක් තියනවද කියලනේ. දත් දිරායාමට සාමාන්‍යයෙන් දත් මත රැඳෙන බැක්ටීරියා තට්ටුවක ඇති අම්ල ගතිය නිසා සිදුවන දෙයක්. දත්වලට අපේ ශරීරයේ අනිත් අවයව වගේ වර්ධන හැකියාවක් නෑ. තිබුනත් ඒ වර්ධන ක්‍රියාව ප්‍රමාණවත් නෑ දිරායන ක්‍රියාව මැඩ පවත්වන්න තරම්.

ඉතින් අද කාලේ දත් දිරා ගියාම කරන්නේ එක්කො පුරවනු එක්කෝ ගලවනවා. හැබැයි ලගදිම ඒ ස්වභාවය වෙනස් වෙයි.

ඒ මොකද කියනවා නම් මේ පරීක්ෂණය සදහා නිරීක්ෂණය කල දත්වල තියන වර්ධන සෛල සහ ඇස්ප්‍රින් එකතු වීමක් මගින් දත්වල වර්ධනයක් ඇතිකරන්න පුලුවන් නිසා. ඔයාලා අහල ඇතිනේ ස්ටෙම් සෙල් (stem) කියලා සෛල වර්ගයක්, මම මෙහි වර්ධන සෛල හැටියට හැඳින්වුවේ ඒ සෛල වර්ගයට අයත් දත්වල පිහිටා ඇති සෛල.

හැබැයි නිකන් ඇස්ප්‍රින් පෙත්තක් බිව්වට මේ ක්‍රියාදාමය සිදුවෙන්නේ නෑ, එයට ක්‍රමානුකුලව ඒ දිරායාමට පත්වුනු දත දිරායාමට අැතිවු ස්ථානයට ඇස්ප්‍රින් සැපයීමක් කරන්න ඔන. මේ වාක්‍ය ඉතා වැදගත් නැත්නම් දැන් දත් දිරා ගියපු හැමෝම අද රැ ඇස්ප්‍රින් බිලා හෙට උදේට අපි බොරුවක් කිව්වා කියයි

බොහෝදුරට දත් වලට මේ ඇස්ප්‍රින් සපයන්න පුලුවන් ආකාරයට කුඩා රැඳවුම් භාන්ඩයක් නිෂ්පාදනය වෙයි ලගදිම, ඒක දත් දොස්තර මහත්තයා ලගට ගිහින් දිරායන දතේ ෆිට් කරගන්න වෙයි මම හිතන්නේ.

ඊජිප්තුවේ සොයාගත් වසර 3000 පැරණි සොහොන් පිටිය

නයිල් ගග අසල සොයා ගත් වසර 3000 පමණ පැරණි සොහොන් භුමියක් පිලිබදව තමයි මේ කියන්න හදන්නේ, එය කයිරෝ නුවර සිට කිලෝමීටර් 700 පමණ දකුනු දෙසින් පිහිටා ඇති ස්ථානයක්. එය ඇමෙන්හැට් නම් ඊජිප්තුවේ රජ පවුලක රජ සහ ඔහුගේ බිරිඳට අයත්තිබූ බවට සැලකෙනවා.

ඇමෙන්හැට් කියන්නේ ඊජිප්තුවේ බලවත් රජ පවුලක්. සාමාන්‍යයෙන් ඇමෙන්හැට් කිරුළ පැලැදගත්තේ පුරුෂයකු වුවද මෙම ස්තානය ස්ත්‍රියක් භාරව තිබූ බවට සාක්ෂි තියනවා. එහි ඈ හා වැඩිමහල් දරුවන් දෙදෙනකු ජීවත් වීම බිලි බද සාක්ෂි එමටයි. මෙහි මළමිනී වලට අමතරව ඇමෙන්හැට් රජ පවුලට අයත් පුරාවස්තු දැකිය හැකි වෙනවා, බොහෝවිට ඒම පුරාවස්තු මැටියෙන් කරනලද මූර්ති නිර්මාන.

මෙහි වාසය කරනලද ස්වාමිස්ත්‍රිය වයස අවුරුදු 50 පමණ කාලයේදී සිරුරේ කටු සමග ඇතිවූ බැක්ටීරියා රෝගයකින් මියගිය බවට සාක්ෂි තියනවා. තවද ඇයගේ මල සිරුර අසල ඇගේ දරුවන් දෙදෙනාගේ මල සිරුරු දකින්න ලැබෙනවා.

ඊජිප්තු පුරාවිද්‍යා නිලදාරීන් පවසන අන්දමට මෙම සොයා ගැනීම තවත් සැගවී ඇති මෙවැනි සොහොන් සොයාගැනීමට උපකාරී වෙන බවයි. මන්ද මෙම සොයා ගැනීමට හේතුවෙලා තියෙන්නේත් අප්‍රේල් මස සොයා ගන්නා ලද තවත් සොහොන් භුමියක්. ඒ සොහොන් බූමිය අවුරුදු 3000 වඩා පැරණි භුමියක්.

මෙම තොරතුරු මාධ්‍යවේදීන්ට හෙලිකරණු ලැබුයේ පසු ගිය සෙනසුරාදා කයිරෝ නුවර තිබූ මාධ්‍ය හමුවකදී, එහිදි ඊජිප්තු පරාවිද්‍යඥයන් මේ තොරතුරු සැපයුවා.

මෙම ලිපිය ආශ්‍රිත චයාරුප ලගදිම බලාපොරොත්තු වන්න